Programma 6 Vluchtelingenopvang en integratie

J.A.C.M. Elbers

De gemeente Brummen neemt verantwoordelijkheid voor de opvang van vluchtelingen, statushouders en Oekraïners passend bij de schaal en draagkracht van onze gemeente. Daarbij voldoen we aan de Spreidingswet.

Asielopvang
Kort na het zomerreces heeft COA ons laten weten dat zij er niet in geslaagd is om met de eigenaar overeenstemming te bereiken over de aankoop van landgoed de Michaelshoeve. Hiermee ontstaat dan een nieuwe realiteit waarbinnen het college met COA en partijen in de regio en Provincie zal moeten komen tot een andere opzet van asielopvang. Wij hanteren daarbij de uitgangspunten uit het coalitieakkoord namelijk kleinschalig, met aandacht voor draagvlak, begeleiding, participatie en passende spreiding. Om daarbij te voldoen aan de eisen vanuit de Spreidingswet, nemen wij de indicatieve verdeling uit de tweede tranche van de wet als uitgangspunt, te weten 110 voor Brummen, waarvan 7 geschikt voor de opvang van AMV.

Opvang Oekraïners
Sinds het begin van de oorlog in februari 2022 worden Oekraïnse ontheemden opgevangen onder de EU Richtlijn Tijdelijke Bescherming Ontheemden (RTB). De RTB is sindsdien enkele keren verlengd, maar het punt is bereikt waarop dit juridisch niet meer kan en lidstaten de opvang van ontheemden binnen hun eigen nationale wet- en regelgeving moeten regelen. In Nederland is het Langetermijnbeleid Oekraïense vluchtelingen aangekondigd. Kortgezegd komt dit erop neer dat Oekraïense ontheemden een tijdelijke verblijfsstatus krijgen voor de duur van drie jaar. Daarbij ontstaat voor hen recht op huisvesting en- indien zij geen inkomen uit arbeid ontvangen- een bijstandsuitkering, in plaats van het leefgeld dat zij nu ontvangen. Uit eerdere verkenningen is gebleken dat de impact voor wat betreft de huisvesting van de huidige populatie ontheemden beperkt is: in enkele gevallen voldoet hun opvang niet aan de vereisten uit de huisvestingswet, bijvoorbeeld omdat bewoners geen beschikking hebben over een privé vertrek. Enkele tientallen Oekraïners die nu leefgeld ontvangen komen onder gelijkblijvende omstandigheden in de bijstand. De ingangsdatum van dit nieuwe beleid is voorzien voor maart 2028.

Statushouders
Momenteel voldoet Brummen (goeddeels) aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Het bijhouden hiervan betreft een reguliere taak. Het creëren van passend woningaanbod en de matching van vraag en aanbod is onderdeel van de prestatieafspraken en de samenwerking met Veluwonen. De begeleiding van statushouders ten aanzien van inburgering en werk is opgenomen in het uitvoeringsprogramma van het Sociaal Domein (Hoofdstuk 2).

• In 2027 is een locatie gevonden voor de opvang van ca 110 asielzoekers. De locatie is fysiek en juridisch geschikt (te maken) voor opvang, financieel exploitabel, past in de omgeving en kan rekenen op op een redelijk mate van maatschappelijk draagvlak. In 2028 wordt de locatie ontwikkeld en gerealiseerd; opening uiterlijk eind 2029.
• In 2027 wordt een opvangorganisatie opgezet die financieel exploitabel en organisatorisch robuust is. Externe (institutionale) partners zoals COA, politie, huisartsen enz zijn gecommitteerd; evenals (lokale) maatschappelijke intiatieven zoals vrijwilligers.
• Voor Oekraïense ontheemden die nu verblijven op locaties waarvan de situatie niet voldoet aan de Huisvestingswet (bijvoorbeeld omdat zij niet beschikken over een privévertrek), wordt een oplossing gevonden.

• Oekraïense ontheemden die een beroep kunnen doen op de Participatiewet worden ondersteund, zowel voor wat betreft inkomen als werk.

Oekraïne-opvang
Met ingang van 2027 vervalt de bestaande rijksregeling voor de opvang van Oekraïners. Deze is vervangen door de Doelgroep Flexibele Regeling (DFR). In de oude regeling kregen gemeenten een vast bedrag per gerealiseerd plek per dag, ongeacht wat de daadwerkelijke kosten waren. Voor een aantal gemeenten betekende dit een groot overschot en voor andere gemeenten een tekort. In de nieuwe regeling worden gemeenten voor locatie-gebonden kosten gecompenseerd voor de daadwerkelijke kosten, voor de indirecte kosten krijgen ze nu een (lager) normbedrag. Vanwege de nieuwe regeling is het grootste gedeelte van de kosten alleen voor 2027 geraamd. Op basis van de ervaringen in 2027, kunnen we in de volgende begroting het structurele beeld in kaart brengen.

Voor 2027 zijn de volgende kosten geraamd voor de opvang van Oekraïners:

• € 1.173.000 Exploitatiekosten opvang Oekraïners 
• € 200.000 Uitvoeringskosten opvang Oekraïners
• € 150.000 Kosten leefgeld Oekraïners

En de volgende opbrengsten zijn geraamd voor de opvang van Oekraïners:

• € 1.767.025 Rijksbijdrage opvang Oekraïners
• € 98.000 Eigen bijdrage Oekraïners

Conform de nota reserves en voorzieningen wordt de Rijksbijdrage van € 1,7 miljoen gestort in de reserve Opvang bijzondere doelgroepen. Ter dekking van de kosten wordt € 1,4 miljoen onttrokken.

Ontwikkeling AZC
Nu duidelijk is dat de Michaelshoeve niet in aanmerking komt als mogelijke locatie, moeten nieuwe opties worden onderzocht. Voor de projectbegeleiding van de initiatiefase en de start van de realisatie is de huidige verwachting dat er in 2027 € 400.000 benodigd zal zijn. Dit wordt onttrokken aan de reserve Opvang bijzondere doelgroepen.