Aanbieding van de programmabegroting

Voor u ligt de eerste programmabegroting van een nieuwe bestuursperiode. In de Programmabegroting 2027-2030 komen twee documenten van uw raad samen. De uitgangspunten voor de begroting heeft uw raad  dit voorjaar (unaniem) vastgesteld in de Perspectiefnota 2027-2030. Die uitgangspunten zijn integraal verwerkt in de programmabegroting. Daarnaast zijn de inhoudelijke prioriteiten uit het coalitieakkoord "Vertrouwen in Verbinding" in de programmabegroting opgenomen. Eerder heeft u al het Uitvoeringsprogramma 2027-2030 van ons ontvangen. Daarin wordt een beeld gegeven van de doelen en activiteiten voor de komende vier jaar. In deze begroting is dit vertaald naar wat dit betekent voor de uitvoering in het jaar 2027. 

In de Troonrede op Prinsjesdag benadrukte de koning het belang van een gezamenlijke samenwerkingsagenda van overheden, met als doel een slagvaardigere en herkenbare overheid. De gemeenten hebben, als meest nabije overheid, een speciale verantwoordelijkheid. Dat vraagt van raad, college en ambtelijke organisatie dat zij iedere dag opnieuw de focus leggen op een zo goed mogelijke dienstverlening. Daarmee werken we aan meer vertrouwen in de overheid, maar ook aan meer vertrouwen en verbinding tussen inwoners.

Juist ook vanuit het oogpunt veiligheid is dit essentieel. Door mondiale ontwikkelingen wordt het risico op rampen of calamiteiten groter. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat we als gemeente in geval van nood essentiële dienstverlening kunnen laten doorgaan. Tegelijkertijd vraagt dit ook een meer weerbare samenleving. 

We werken ook aan een verandering om het sociaal domein toekomstbestendig te houden. Dit door meer in te zetten op preventie en algemene voorzieningen in het voorveld. Zo hopen we te voorkomen dat inwoners een beroep moeten doen op bijvoorbeeld jeugdhulp, de participatiewet of maatschappelijke ondersteuning. Uiteraard blijven deze voorzieningen beschikbaar voor wie dat nodig heeft.

In het ruimtelijk domein zeten we ons in voor een groot aantal opgaven. Een belangrijke daarvan is de realisatie van woningen op verschillende plekken binnen de gemeente. Tegelijkertijd zijn we bezig met de planvorming voor het PAKhuis in Eerbeek en het Dorpshuis in Brummen. Ook geven we het komende jaar verdere invulling aan de Omgevingswet en de nieuwe manier van werken die deze wet vraagt.

Ook richt de organisatie zich de komende jaren op de voorbereiding van de herindeling met de gemeente Rheden. Een belangrijke mijlpaal daarbij is de oplevering van een concept-herindelingsontwerp in het komende jaar. Dit is een grote ontwikkeling die veel van de organisatie zal vragen. En we willen de dienstverlening niet in gevaar laten komen. Met tijdelijke aanvullende capaciteit kunnen we de komende jaren met vertrouwen een herindeling tegemoet gaan.

 Maar de ontwikkelingen binnen de eigen organisatie staan niet stil in afwachting op de herindeling. Er is veel wetgeving die steeds meer eisen stelt aan ICT en informatiebeheer. Dit heeft consequenties voor hoe onze medewerkers in het dagelijks werk omgaan met de systemen en informatie.

Ook wetgeving op het gebied van klimaat en duurzaamheid vraagt meer van de gemeente. Vanuit de kaderrichtlijn water (KRW) werken we aan schoon oppervlaktewater. De stikstofaanpak van het kabinet betekent dat de buitendienst in grote delen van de gemeente emissievrij moeten gaan werken. Ook moet de komende jaren een warmtetransitie plaats vinden.

Onlangs heeft het COA aan ons aangegeven dat zij de Michaëlshoeve niet kunnen verwerven. Dit betekent dat er op dit landgoed geen opvang voor 350 asielzoekers kan worden gerealiseerd. De komende periode gaan we met de regio en de provincie in gesprek over de bijdrage die Brummen kan leveren aan de uitvoering van de Spreidingswet. Daarbij brengen we ook in beeld welke locaties binnen onze gemeente hiervoor mogelijk geschikt zijn.

Financieel vraagt het herindelingstraject een meerjarig structureel en reëel sluitende begroting. De voorliggende begroting voldoet daaraan, maar zowel uitgaven als inkomsten kunnen zich grillig ontwikkelen. Er blijft dus een opgave liggen om het huidige beeld vast te houden in aanloop naar de fusie met Rheden.

Al deze ontwikkelingen vragen veel van u als raad, van ons als college, maar ook veel van de organisatie. Het aantal opgaves waar de gemeente aan moet voldoen is groot en omvat veel beleidsterreinen. Daarbij komen we uit een situatie waar de basis nog niet op orde was. De afgelopen jaren hebben we veel van de achterstand ingelopen, maar er blijven nog een aantal beleidsterreinen waar een inhaalslag gemaakt moet worden.

Zowel vanuit het Rijk als onze samenleving wordt veel van de gemeente gevraagd. Door het toenemende aantal taken binnen een gelijkblijvende formatie neemt de werkdruk verder toe. Het risico op uitval van medewerkers neemt daarmee toe. We zetten daarom in op een goede spreiding van activiteiten over het jaar en over meerdere jaren. In het uitvoeringsprogramma kunt u het resultaat daarvan lezen. Maar dit betekent ook dat we bewust moeten blijven kijken naar wat er mogelijk is.

Om deze redenen heeft het college in deze begroting ervoor gekozen om geld beschikbaar te stellen voor ambtelijke capaciteit. Dat is aan de ene kant bestemd om de aanstaande herindeling met Rheden mogelijk te maken, terwijl “de winkel nog open is”. Aan de andere kant brengen we de basis verder op orde door te investeren in het sociaal domein en de informatiehuishouding. Beiden zijn essentieel om een goede uitgangspositie te hebben richting de herindeling en daarna.

Met al deze ontwikkelingen in het vooruitzicht, moeten we samen keuzes maken. In deze programmabegroting geven wij aan waar wat ons betreft de prioriteiten voor de komende periode liggen. Maar uiteindelijk is het aan uw raad om richting te geven aan de keuzes en prioriteiten voor 2027.

We zien uit naar constructieve besprekingen met u over dit belangrijke document. 
 
Het college van burgemeester en wethouders 
Brummen, september 2026