Programma 2 Vitale samenleving

J.A.C.M. Elbers

Een vitale samenleving voor iedereen.

Interventieplan Sociaal Domein
Binnen het sociaal domein staan we samen voor een aantal stevige inhoudelijke en financiële opgaven. Hoewel er in kosten en volumes inmiddels een dalende trend zichtbaar wordt, vragen deze opgaven om zorgvuldige keuzes, onderlinge samenhang en vooral om gezamenlijke verantwoordelijkheid, snelle samenwerking en daadkrachtig handelen. Dit heeft geleid tot een concreet en integraal interventieplan; het interventieplan Sociaal domein waarover de gemeenteraad in de perspectiefnota is geïnformeerd. In dit plan wordt gewerkt aan de volgende hoofddoelen:

• Zichtbare verschuiving: voorveld wordt hoofdveld; een sterke sociale basis
• Heldere resultaatafspraken, inclusief sturing en monitoring
• Kostenreductie
• Volumereductie
• Basis op orde

Deze doelen zijn richtinggevend voor een aantal activiteiten in deze begroting.

Voor de beweging ‘voorveld wordt hoofdveld’ wordt momenteel gewerkt aan het transformatieplan met daarin een inrichtingsvoorstel. Voor de uitvoering is startkapitaal nodig. Hiervoor zijn middelen gereserveerd in de reserve Transformatie Sociaal Domein. Gelet op de huidige stand van de uitwerking is de onttrekking aan deze reserve nog niet in deze begroting verwerkt. Het college komt hiervoor in 2027 met een separaat voorstel aan de raad, inclusief de benodigde begrotingswijziging.

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW)
De gemeenten Apeldoorn, Brummen, Epe, Hattem, Heerde en Voorst werken sinds 2023 samen op basis van het regionale convenant Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW). Dit met als doel de maatschappelijke opvang en beschermd wonen in de regio goed te organiseren en af te stemmen. Onderdeel van deze samenwerking is het uitgangspunt van financiële solidariteit. De gemeente Apeldoorn beheert als centrumgemeente het budget. Na aftrek van regionale kosten voor de maatschappelijke opvang en beschermd wonen wordt het restant van het budget onder de regiogemeenten verdeeld. Het bedrag dat de gemeente Brummen krijgt is bedoeld voor de lokale transformatie van beschermd wonen naar beschermd thuis. De kosten voor Maatschappelijke Opvang in de centrumgemeente blijven echter stijgen. Dit kan invloed hebben op de lokale beschikbare financiële middelen voor de verdere transformatie in Brummen. We monitoren zowel de kostenontwikkeling als de effecten op de transformatieopgave.

GGZ:

• In 2027 ervaren 50 deelnemers steun, verbondenheid en laagdrempelige toegang tot herstelgerichte voorzieningen om zo hun zelfredzaamheid en herstelkracht te vergroten. In 2028 zijn dit 100 deelnemers en leidt dit tot een kostenbesparing van 181.350 in 2029 door minder inzet van op WMO-begeleiding individueel en groep.

• In 2027 is de verwachting dat 25% van de inwoners na een Verkennend Gesprek verwezen kan worden naar het lokaal aanbod in het sociaal domein.

Ondersteuningspunt vrijwilligers:

• In 2029 nemen minimaal 60 – 80 vrijwilligers deel aan trainingen en 6 – 8 organisaties maken gebruik van het aanbod van de vrijwilligersacademie.
• In 2030 nemen minimaal 100 vrijwilligers deel aan trainingen en 10 organisaties maken actief gebruik van de vrijwilligersacademie.

Vervoer:

• Aandeel vergoedingen auto en ov naar school stijgt.
• Aantal voorzieningen taxivervoer naar school daalt.
• Aantal niet-gebruikte WMO-passen daalt.
• Aantal ritten vrijwilligersvervoer stijgt.

GGD publieke gezondheidszorg en jeugdgezondheidszorg
De bijdrage aan de GGD-NOG betekent een extra last van € 42.000 in 2027 en gemiddeld € 25.000 in de jaren erna en zijn opgenomen conform de inwonerbijdrage in de begroting van de GGD.

SPUK-regeling bestemd voor sport, bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis (SPUK H30)
Voor deze SPUK is er een bijstelling gedaan van € 285.000. Het budget en de Rijksbijdrage voor 2027 bedraagt € 285.000. Dit bedrag is opgevoerd zowel aan de baten als de laten kant en daarmee budgetneutraal voor de gemeentelijke exploitatie.

J.A.C.M. Elbers

Kinderen en jongeren groeien gezond en veilig op en kunnen zich ontwikkelen.

Consequenties Gemeenschappelijke Regeling (GR) Jeugdregio+ vorming en regionale samenwerking voor Jeugd en WMO
In maart 2025 is gekozen is voor een bedrijfsvoerings-organisatie als vorm voor de GR. Vervolgens is een ontwerpregeling opgesteld. De raad heeft inmiddels het college toestemming verleend voor het inrichten van de GR Jeugdregio+. Het streven is dat de GR Jeugdregio+ in werking treedt per 1 januari 2027.

Hervormingsagenda Jeugd en wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdhulp
De Hervormingsagenda Jeugd loopt nog door tot eind 2028. Net als in 2025 zal de commissie van Ark begin 2027 een beoordeling doen van de huidige stand van zaken. Onderzocht wordt waar nog knelpunten liggen en welke stappen nog gezet moeten worden. De VNG voert, in samenwerking met BMC, op dit moment deze voortgangsmeting uit.

Na het eerste rapport van de Commissie Van Ark in 2025 over de voortgang en stand van zaken, zijn gemeenten deels gecompenseerd voor de jeugdzorgtekorten in 2023 en 2024. In Brummen wordt volop gewerkt aan de uitvoering van de Hervormingsagenda. Binnen de doorontwikkeling naar een stevig lokaal team en de versterking van de sociale basis worden alle ontwikkelingen geïntegreerd. Daarnaast wordt binnen de jeugdhulpregio gewerkt aan de implementatie van de Wet duurzaam beschikbare jeugdzorg, een belangrijk onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. Deze wet vraagt om verdere regionale samenwerking en afspraken over de beschikbaarheid en continuïteit van specialistische jeugdhulp. Ook deze ontwikkeling vraagt de komende jaren bestuurlijke en uitvoeringscapaciteit.

Tegelijkertijd is landelijk vertraging ontstaan in het aanleveren van richtlijnen en handreikingen voor beleid en uitvoering. Daarnaast biedt het concept-wetvoorstel Reikwijdte jeugdhulp nog onvoldoende houvast voor afbakening van de zorg. Hierdoor worden de beoogde inhoudelijke en financiële effecten later gerealiseerd dan oorspronkelijk voorzien. Bovendien zijn we nog steeds afhankelijk van incidentele middelen en wordt er gewacht op hoe de structurele bekostiging de aankomende jaren wordt vormgegeven.

Er is sprake van aantoonbare substitutie van de lichte jeugdhulp naar het voorveld in 2030.

Jeugdzorg
De uitgaven lieten in de jaren 2023 en 2024 en 1e kwartaal 2025 een forse stijging zien. Deze stijgende lijn is destijds doorgezet in de begroting voor 2025 en de meerjarenramingen. In het najaar van 2025 zagen we echter een kentering, die voornamelijk betrekking had op de zware en complexe zorg. Het aantal cliënten binnen dit segment is de afgelopen periode afgenomen. Als gevolg van deze daling in volume kunnen de verwachte uitgaven voor de komende periode naar beneden worden bijgesteld. De begroting 2027-2030 is opgebouwd conform deze dalende trend van 2026 en geïndexeerd conform het voorlopige OVA/PPC prijsindexcijfer van 2027 (OVA: 3,96% (gewicht 90%) en PPC 1,77% (gewicht 10%). Dit betekent in 2027 een voordeel van € 1,1 miljoen met verdere doorwerking naar de latere jaren.

Voor een specifiek deel van de ingekochte jeugdzorg geldt daarnaast een contractuele indexatie van circa 2%. Deze prijsstijging is echter bewust niet doorgerekend in de meerjarenbegroting. Omdat deze inkoop is ingestoken vanuit een transformatiegedachte, is het uitgangspunt dat zorgaanbieders deze stijging van het tarief opvangen door middel van een reductie in het volume.

Mocht er onverhoopt toch een stijgende uitgaven ontwikkeling zijn, dan zal er een beroep worden gedaan op de behoedzaamheidsreserve.

Jeugdhulp geëscaleerde zorg veilig thuis
De subsidie voor Veilig Thuis is voor de begroting 2027 eenmalig bijgesteld met € 63.000. De totale subsidie voor Veilig Thuis in 2027 bedraagt € 183.000.

Versterking toegang Jeugd
Met de nieuwe regionale inkoop van specialistische jeugdhulp verandert 40% van de producten. Dit vraagt om een vertaling van de nieuwe productstructuur en inkoopafspraken naar de dagelijkse uitvoering. Tegelijkertijd ligt er de opgave om de beweging naar het voorveld daadwerkelijk in de individuele casuïstiek te realiseren: hulpvragen waar mogelijk oplossen binnen gezin, netwerk en sociale basis en specialistische jeugdhulp te voorkomen en eerder af te schalen. Hierdoor neemt de druk op de uitvoering toe. Voor 2027 en 2028 wordt daarom €146.000 per jaar als intensivering voorgesteld voor tijdelijke versterking van de toegang Jeugd met 1 fte.

De inzet en resultaten worden gemonitord op onder meer instroom, duur en intensiteit van trajecten, afschaling en de ontwikkeling van de kosten van specialistische jeugdhulp. In het tweede jaar wordt geëvalueerd in hoeverre de beoogde effecten zijn bereik en of de aanpak een vervolg krijgt.

PlusOV
De lasten van PlusOV zijn opgenomen conform de verwachte uitgaven in de Tweede Bestuursrapportage 2026 van PlusOV. Dit betekent een structureel voordeel van € 169.000 in 2027, oplopend tot € 229.000 in 2030. Het aandeel voor vervoer in het kader van de jeugdwet bedraagt in 2027 € 82.000 voordelig.

J.A.C.M. Elbers

Iedere inwoner kan naar vermogen meedoen in de samenleving.

Geen ontwikkelingen.

• Gemiddelde verblijfsduur in de bijstand daalt met 10% binnen 2 jaar.
• Realiseren van 25% meer duurzame uitstroom (uitstroom langer dan 1 jaar).
• Minimaal 70% van de doelgroep maakt binnen 9 maanden aantoonbare vooruitgang in hun mate van actieve betrokkenheid.
• Minimaal 30% van de doelgroep stijgt laat binnen 18 maanden een duidelijke verdubbelde groei in hun niveau van actieve betrokkenheid zien.
• 70% van de statushouders en Oekraïense ontheemden werkt binnen 3 jaar.

Werkfit
Bevordering SW-medewerkers
Vanwege de "Regeling functiewaardering SW Gemeente Brummen 2026" is er een bijstelling gedaan van € 22.000 per jaar voor het bevorderen van SW-medewerkers.

Minimabeleid - Schuldhulpverlening
De lasten in de begroting zijn verhoogd met € 15.000 per jaar en zijn gelijkgesteld conform de lasten in 2026. Per 1 januari 2027 moet er een nieuwe overeenkomst worden afgesloten voor de schuldhulpverlening, de verwachting is dat deze kosten gelijk blijven.

Impuls Werk en Inkomen
De opgave binnen Werk en Inkomen neemt toe. De doelgroep wordt complexer, het aantal statushouders neemt toe en een groter deel van de inwoners heeft intensieve begeleiding nodig. De eerdere sluiting van papierfabrieken en het (eerder) aflopen van WW-rechten (zullen) leiden tot extra instroom, terwijl recente faillissementen in de papierindustrie het risico op toekomstige instroom en stijgende uitkeringslasten vergroten. Tegelijkertijd vraagt de groeiende groep inburgeraars om een betere verbinding tussen inburgering en re-integratie.

Voor 2027 wordt daarom incidenteel € 292.000 en voor 2028 € 304.000 als intensivering voorgesteld voor tijdelijke versterking met 3 fte: 1 fte voor inburgering en 2 fte voor re-integratie. Met deze tijdelijke impuls willen we investeren in intensievere begeleiding naar werk, met als doel de uitstroom te vergroten, instroom waar mogelijk te voorkomen en uitkeringslasten te beperken. 

Versterking schuldhulpverlening
Het vroegtijdig bereiken van inwoners met financiële zorgen is een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord. De huidige vroegsignalering bereikt inwoners met beginnende betalingsachterstanden nog onvoldoende, waardoor hulp niet altijd tijdig wordt ingezet. Om inwoners met problematische schulden duurzaam te helpen is aandacht voor onderliggende oorzaken, samenhang met problemen op andere leefgebieden en passende nazorg nodig. Door het eerder bereiken en duurzamer ondersteunen van inwoners wordt escalatie van schulden en de inzet van zwaardere en duurdere ondersteuning (ook op andere leefgebieden) voorkomen.

Voor tijdelijke versterking van de schuldhulpverlening wordt daarom voor 2027 incidenteel € 66.000 en voor 2028 € 82.000 als intensivering voorgesteld, uitgaande van inzet in dienstverband. De extra capaciteit wordt ingezet voor intensievere vroegsignalering, een integrale aanpak (inclusief budgetcoaching en nazorg) tijdens schuldhulpverleningstrajecten en het opvangen van extra instroom in de schuldhulpverlening door verbeterde vroegsignalering. 

Voor beide de intensiveringen geldt dat de resultaten gedurende de looptijd worden gemonitord. Daarbij wordt gekeken naar het bereik en de resultaten van de inzet, waaronder de ontwikkeling van in- en uitstroom, duur en intensiteit van trajecten en de financiële effecten. In het tweede jaar wordt geëvalueerd in hoeverre de beoogde effecten zijn bereikt. Op basis daarvan wordt besloten of, en zo ja op welke wijze, de aanpak een vervolg krijgt.

J.A.C.M. Elbers

Inwoners wonen zo lang mogelijk zelfstandig en nemen actief deel aan de samenleving.

Geen ontwikkelingen.

• In 2027 wordt bij 75% van de inwoners bij wie reablement wordt ingezet de inzet van een maat-werkvoorziening voorkomen, uitgesteld of er worden, in het geval van HH, minder uren ingezet.
• In 2027 worden door deze werkwijze 10 maatwerkaanvragen HH of hulpmiddelen voorkomen. In 2028 is dit aantal 20.

WMO
Huishoudelijke hulp
De invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de WMO is met een jaar uitgesteld en gaat op zijn vroegst in op 1 januari 2028. Dit betekent dat we in 2027 nog geen extra inkomsten ontvangen aan eigen bijdrages, dit betekent een nadeel van € 107.000 voor 2027. Hiervoor worden we gecompenseerd in de algemene uitkering. Voor de jaren 2028 en de verdere jaren is de eigen bijdrage in lijn gebracht met de raming van het Rijk. Dit valt € 172.000 hoger uit dan verwacht.

Het kabinet heeft het voornemen om huishoudelijke hulp per 2029 te laten vervallen. Dit betekent een korting van € 1,8 miljoen. Tegelijkertijd wordt er een vangnetregeling ingevoerd voor inwoners die dit niet zelf kunnen regelen, hiervoor is € 537.000 geraamd vanaf 2029.

WMO Geëscaleerde zorg
Voor de transitie van beschermd wonen naar beschermd thuis wordt er incidenteel budget ontvangen welke wordt toegevoegd aan de reserve van Beschermd Thuis. Conform het opgestelde jaarplan wordt er € 792.000 als last opgenomen en wordt hetzelfde bedrag onttrokken uit de reserve. Deze middelen worden ingezet om verder te bouwen aan de zorginfrastructuur. Vanuit de gemeente Apeldoorn verwachten we een overschot van het regiobudget Beschermd Wonen te ontvangen van € 729.000. Dit is lijn met de ontvangst van 2026.

PlusOV
De lasten van PlusOV zijn opgenomen conform de verwachte uitgaven in de Tweede Bestuursrapportage 2026 van PlusOV. Dit betekent een structureel voordeel van € 169.000 in 2027, oplopend tot € 229.000 in 2030. Het aandeel voor vervoer in het kader van dagbestedingsvervoer bedraagt in 2027 € 82.000 voordelig. Het aandeel voor vervoer in het kader van vraagafhankelijk vervoer bedraagt in 2027 € 60.000 voordelig. 

J.A.C.M. Elbers

Kwalitatief goed onderwijs in alle kernen.

Geen ontwikkelingen.

• Alle basisscholen in Brummen hebben een actueel meerjaren onderhoudsplan.

PlusOV
De lasten van PlusOV zijn opgenomen conform de verwachte uitgaven in de Tweede Bestuursrapportage 2026 van PlusOV. Dit betekent een structureel voordeel van € 169.000 in 2027, oplopend tot € 229.000 in 2030. Het aandeel voor vervoer in het kader van leerlingenvervoer bedraagt in 2027 € 56.000 nadelig.

J.A.C.M. Elbers
R.L.N. Westra

Brummen kent een rijk verenigingsleven dat bijdraagt aan sterke dorpen, sociale samenhang en een gezonde samenleving.

Lokale omroep – aanpassing Mediawet 2008 
RTV Veluwezoom is op dit moment de lokale omroep voor de gemeente Brummen. Het huidige stelsel van lokale omroepen is echter te versnipperd en kwetsbaar, waardoor de kwaliteit van professionele en onafhankelijke lokale journalistiek onder druk staat. Daarom gaat op 1 november 2026 de Wet versterking lokale omroepen in. Met deze wetswijziging worden de 230 lokale omroepen (waaronder RTV Veluwezoom) omgevormd tot ongeveer 80 streekomroepen die meerdere gemeenten bedienen. Voor Brummen betekent dit waarschijnlijk een samenwerking met Voorst, Epe, Heerde, Zutphen en Apeldoorn. Door deze wijziging krijgen gemeenten een veel beperktere rol. De instandhoudings- en financieringsplicht vervalt: het Rijk neemt deze taak volledig over en verdeelt voortaan € 31 miljoen rechtstreeks over de streekomroepen. Gemeenten ontvangen dit budget dus niet meer via het gemeentefonds. Wat blijft, is een wettelijke adviestaak. Iedere gemeenteraad geeft eens per vijf jaar een advies om te bepalen welke omroep aangewezen moet worden als streekomroep. De nadruk ligt op professionele, onafhankelijke lokale journalistiek die alle gemeenten in het verzorgingsgebied bedient. Gemeenten kunnen ervoor kiezen om aanvullend te financieren, maar dat is nooit verplicht en altijd voor eigen rekening.
De wetswijziging benadrukt het belang van een sterke, onafhankelijke lokale nieuwsvoorziening als fundament voor lokale democratie en maatschappelijke verbinding.

Bibliotheek – wijziging Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob)
Vanaf 1 januari 2027 gaat de wetswijziging in. Gemeenten zijn dan wettelijk verplicht om te zorgen voor toegankelijke en volwaardige bibliotheekvoorzieningen. Dat heet een zorgplicht. Onderdeel van deze zorgplicht is het opstellen van een meerjarenbeleidsplan. Dat doen we samen met gemeentes Lochem, Voorst, Zutphen en BIJ de Bieb. De gewijzigde Wsob en zorgplicht benadrukken de maatschappelijke waarde van een sterke bibliotheekvoorziening. Wij zien de bibliotheek als een plek waar inwoners zich kunnen ontwikkelen, nieuwe kennis kunnen opdoen en mee kunnen blijven doen in de samenleving. Daarmee is de bibliotheek voor ons een belangrijke partner bij opgaven op het gebied van taal, educatie, cultuur, participatie en persoonlijke ontwikkeling.

• In 2030 is het aantal vrijwilligers gelijk gebleven dan wel toegenomen ondanks de demografische ontwikkelingen.

Geen ontwikkelingen boven € 25.000.