Toelichting op de Baten en Lasten

Hierna wordt een toelichting gegeven op de diverse onderdelen van het overzicht baten en lasten.
Achtereenvolgens wordt ingegaan op:
– een overzicht van de begroting na wijziging en de realisatie per programma;
- een overzicht van de Algemene dekkingsmiddelen en Overhead;
– een overzicht van de aanwending van het bedrag voor onvoorzien;
– een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma ten minste de belangrijkste posten afzonderlijk worden gespecificeerd;
– een overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves;
– analyse ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid;
– de informatie in het kader van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT).

Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vastgesteld met inachtneming van hetgeen omtrent de financiële positie op de balansdatum is gebleken tussen het moment van opmaken van de jaarstukken en het tijdstip van vaststelling daarvan, voor zover deze aanvullende informatie onontbeerlijk is voor het bedoelde inzicht.

Hierna wordt een overzicht gegeven van de afwijkingen tussen begroting na wijziging en realisatie per programma.

Algemene Uitkering Gemeentefonds
Ten opzichte van de slotwijziging in december laat de Algemene uitkering een voordeel zien van € 113.000. Dit is minder dan werd verwacht in de raadsinformatiebrief over de decembercirculaire 2025 (D475040). De reden hiervoor is dat één van de maatstaven met forse impact nog niet door het Rijk is bijgesteld naar de laatste stand. We verwachten dat dit in 2026 tot een extra nabetaling leidt.

Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
De totale OZB belastingopbrengst pakt € 39.000 lager uit dan geraamd. Dit komt vooral vanuit de opbrengst voor niet-woningen. De toeristenbelasting laat een nadeel zien van € 84.000. Dit is voor de helft het gevolg van een lagere afrekening over 2024 en voor de helft een lagere verwachte opbrengst over 2025.

Post onvoorzien
Deze is in 2025 niet ingezet. Deze vervalt ten gunste van het rekeningsaldo.

Saldo financieringsfunctie
De rentelasten en-baten laten beide een voordeel zien. 

Algemeen:
Lager toegerekende organisatiekosten
De grote mutatie bij de bovengenoemde onderdelen  betreft de organisatie- en inhuurkosten. Samen levert dit een voordeel op van € 191.000. Hieronder een analyse van afwijking op kosten van derden.

DIV
Op archiefzaken blijft € 73.000 over. Dit is voor € 54.000 een restant van het incidentele budget voor de uitvoering van de Woo. Inmiddels is een plan van aanpak gemaakt en zal uitvoering plaatsvinden in 2026. Er zal dan ook worden voorgesteld om dit budget over te hevelen. Daarnaast blijft € 19.000 aan incidenteel budget voor de digitalisering van bouwdossiers over. Dit project is nagenoeg afgerond.

Facilitaire zaken
Op facilitaire zaken is een voordeel van € 71.000 op de drukwerkcontracten. Vanwege een goede aanbesteding zijn de kosten fors lager uitgevallen. Aan portokosten is € 35.000 meer uitgegeven dan geraamd. Er is flink meer post verstuurd vanwege het onderzoek naar de bestuurlijke toekomst, communicatie in het kader van het AZC, de verkiezingen en een aantal postrondes vanuit het sociaal domein. En er is een nadeel van € 23.000 op abonnementen en lidmaatschappen. Er zijn weinig tot geen nieuwe abonnementen afgesloten, de stijging is voornamelijk te wijten aan hoge indexaties. 

Financiën
Dit jaar is voor € 30.000 aan oninbare vorderingen afgeboekt.

HRM (Personeel en Organisatie)
De centrale stelposten voor inhuur ziektevervanging, overwerk, beloningsdifferentiatie, werkkostenregeling  samen  € 407.000 worden betrokken bij de verantwoording van de totale loonkosten en kosten van inhuur, zie paragraaf E Bedrijfsvoering.
De lasten voor RVU zijn op dit taakveld geraamd, maar de werkelijk onttrekking is verantwoord bij de algemene concernposten. Op dit taakveld dus een voordeel van afgerond € 250.000

Huisvesting
De post huisvesting bestuursdienst inclusief ingebruikgeving laat een voordeel zien van € 120.000. De exploitatielasten van het gemeentehuis pakt € 70.000 lager uit dan geraamd. Dit voordeel betreft het onderdeel energie en wordt vooral veroorzaakt door lagere kosten gas in  2025 en een teruggave van Liander over de afgelopen 7 jaren. Daarnaast blijft € 46.000 aan budget voor de inrichting van de raadszaal over. Het traject is stilgelegd door de raadswerkgroep.

Informatisering en automatisering
Op het gebied van ICT zijn er een aantal tegenvallers in 2025. Zo is er een overschrijding van het beveiligingsbudget van € 73.000. De kosten stijgen hier door de groei van data en het (incidentele) gebruik van een uitwijk-leverancier.  Daarnaast is er € 40.000 extra besteed aan netwerkbeheer. Er moet onvoorzien een nieuwe externe netwerkbeheerder worden ingezet, vanwege het onverwachts wegvallen van de voormalige leverancier.

In 2025 is de implementatie van ZorgNed afgerond. Het budget wordt overschreden met € 132.000 vanwege een eindafrekening van de leverancier die niet goed was meegenomen in de raming. Op de incidentele budgetten voor uitvoering van de I-visie blijft € 157.000 over. Dit budget wordt gebruikt voor personele capaciteit, nieuwe werkplekken en beveiliging. Er zal worden voorgesteld om dit over te hevelen naar 2026.

Juridische zaken
Bij juridische zaken was een extra budget van € 200.000 geraamd om te ondersteunen bij veelschrijvers. Hiervan blijft € 110.000 over. Dit zal worden overgeheveld naar 2026.

Management
Op deze post geen grote afwijkingen. De totale verantwoording van deze kosten wordt gegeven in paragraaf E Bedrijfsvoering.

Voorlichting
Op deze post geen grote afwijkingen.

De gemeenten hebben te maken met de vennootschapsbelasting. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat de gemeente Brummen niet vennootschapsbelastingplichtig is.

Deze post van € 20.000 is in 2025 niet ingezet.

Hierbij het overzicht van incidentele baten en lasten over het  jaar 2025. Bedragen hoger dan € 25.000 worden nader toegelicht. 

Hierbij het overzicht van de incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves over het jaar 2025. Bedragen hoger dan € 25.000 worden nader toegelicht.

In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven tussen het totale financiële resultaat en het resultaat van de structurele en incidentele budgetten.

Onderstaand overzicht geeft per programma  de achtergronden van overschrijdingen van de lasten ten opzichte van de raming. Dit met als gedachte dat elke euro die meer is uitgegeven dan waar autorisatie voor was in principe leidt tot begrotingsonrechtmatigheid. Deze onrechtmatigheid wordt opgeheven als aangetoond kan worden dat de overschrijdingen of tussentijds gemeld zijn of gecompenseerd worden door hogere baten, of dat de overschrijdingen passen binnen het beleid van de gemeenteraad. Als basis geldt het totaaloverzicht van baten en lasten als onderdeel van de jaarrekening. Uit dit overzicht blijkt dat de programma's 1 en 2 de situatie kennen waarbij de werkelijke lasten de geraamde lasten overschrijden.

Omschrijving

Programma 2

De overschrijding wordt veroorzaakt door de hogere kosten wegens het afsluiten van bouwgrondcomplex Kersterrein (raadsbrief D473794). Voor dit complex was een bedrag gereserveerd in de voorziening voor negatieve bouwgrondcomplexen. Dit bedrag valt nu vrij in 2025.

Excel-tabel

Over het jaar 2025 geeft het college een rechtmatigheidsverantwoording af. Rechtmatigheid houdt in dat de gemeente de wet- en regelgeving gevolgd heeft voor alle baten, lasten en balansmutaties. De controleverklaring van de accountant over de rechtmatigheid wordt opgenomen in de jaarrekening. Sinds boekjaar 2023 legt het College van burgemeester en wethouders zelf verantwoording af over de rechtmatigheid. Deze verantwoording wordt in de jaarrekening opgenomen. De accountant legt alleen nog een controleverklaring af over de getrouwheid, waarin de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording wordt getoetst. Het doel van de verandering is om meer transparantie te geven in de totstandkoming van de gemeentelijke financiën, en om een beter gesprek tussen de gemeenteraad en het college mogelijk te maken.

Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders gemeente Brummen

De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 20 november 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% (maximaal 2) van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.631.996 (o.b.v. totale lasten € 81.599.801) De grondslag voor deze verantwoording is de  Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025.

Bevinding
Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 2.688.212 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 1.631.996. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2.417.133 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.

Geconstateerde afwijkingen
De geconstateerde afwijkingen betreffen (bedragen x € 1.000):

In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie hij onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. In dít deel van de jaarrekening lichten we de afwijkingen toe bóven de rapportagegrens van 0,1% van de lasten (excl. toevoegingen aan de reserves en voorzieningen). De grenswaarde is daarmee € 81.600.

Toelichting geconstateerde afwijkingen

1.       Begrotingsonrechtmatigheid
De geconstateerde afwijkingen zijn voor de programma’s 1 en 2 nader toegelicht in het onderdeel “Analyse begrotingsrechtmatigheid” in de toelichting op de Baten en Lasten. Ten aanzien van de programma's 3 en 4 zijn er geen begrotingsonrechtmatigheden.

5. Voorwaardencriterium
De onrechtmatigheid als gevolg van inkopen niet Europees aanbesteed kent een omvang van in totaal € 0,26mln. Deze is ontstaan als gevolg van inkopen bij drie leveranciers. Bij één leverancier hebben we zo de aanbestedingsgrens overschreden. Dit voor een waarde van € 128.535. Met de ze leverancier is inmiddels een raamovereenkomst gesloten waardoor de afname van diensten sindsdien rechtmatig verloopt. Bij een andere leverancier hebben we verschillende diensten afgenomen, waarbij één opdracht de opdrachtwaarde overschreed en bij inzet voor ander werk dit gebeurt is zonder overeenkomst. Tezamen voor een waarde van € 124.357. Bij de inzet van een derde leverancier hebben we in 2024 geen aanbestedingsprocedure gevolgd. Hierdoor is het deel van de opdracht dat in 2025 nog verricht is, onrechtmatig. Dit voor een waarde van € 8.652.

Op 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) in werking getreden. De WNT is van toepassing op de gemeente Brummen. Het voor gemeenten toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2025 € 246.000. Voor gemeenten geeft de wet specifiek aan dat de gemeentesecretaris en griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Deze functionarissen worden uitbetaald conform de salarisschaal voor hun vastgestelde functie. In onderstaande tabel worden de verantwoordingscijfers per functionaris opgenomen.