C. Onderhoud kapitaalgoederen

Deze paragraaf gaat in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties met betrekking tot onze ‘grotere’ kapitaalgoederen. Hierbij denken we aan de kosten van aanleg en instandhouding van wegen, riolering, water, groen en gebouwen. 

Een groot deel van het ‘vermogen’ van onze gemeente bestaat uit het bezit van wegen, rioleringen, groenvoorzieningen en gebouwen. Een zorgvuldig beheer en onderhoud hiervan vinden we dan ook belangrijk. Daarnaast wordt de kwaliteit van het openbaar gebied door inwoners vaak het meest intensief beleefd. Zwerfvuil, loszittende stoeptegels, boomwortels, slecht onderhouden gebouwen, moeilijk toegankelijke gemeentelijke gebouwen: deze onderwerpen raken inwoners direct.

De kosten van instandhouding van wegen, groen, riolering en gebouwen berekenen we aan de hand van beheer- en uitvoeringsplannen. De hoogte van de onderhoudskosten zijn voor een deel te beïnvloeden door keuzes te maken in het niveau van onderhoud. In de beheerplannen hebben we de kwaliteit van het beheer van de openbare voorzieningen benoemd. De onderhoudsstaat van de voorzieningen wordt volgens landelijke normen (CROW) gemeten en geanalyseerd.  De vastgestelde kwaliteitsniveaus en resultaten van de metingen zijn het toetsingskader voor bestuur en medewerkers.

In 2017 hebben we een Integrale visie Beheer Openbare Ruimte opgesteld. In deze visie staan de kaders waarbinnen het beheer van de openbare ruimte plaatsvindt. Hierin staat de ambitie om de buitenruimte beter toekomstbestendig en duurzaam te maken.

In 2025 is het gemeentelijk wegenbestand geïnspecteerd. Op basis van de resultaten van de weginspectie en het beheerplan Wegen 2020-2024 is een onderhoudsplanning voor 2025 en 2026 opgesteld. Het beheerplan Wegen had in 2024 geactualiseerd moeten worden. Maar vanwege de grote invloed die het uitvoeringsprogramma bij de mobiliteitsvisie hierop heeft is deze uitgesteld. In 2025 is er een start gemaakt met het actualiseren van het beheerplan Wegen. Deze zal medio 2026 ter goedkeuring aan de raad worden aangeboden.

Voor de financiering van de uitvoering voegen we jaarlijks een bedrag toe aan de voorziening Onderhoud wegen. Uit deze voorziening bekostigen we het groot onderhoud van de asfalt- en elementen-verhardingen en ook de oppervlaktebehandelingen. Financiële overzichten vindt u elders in deze begroting in het hoofdstuk Financiële positie.

Naast het uitvoeringsbudget voor repeterend onderhoud is er een incidenteel renovatiebudget voor het  herinrichten van wegen beschikbaar (€ 2,5 mln/jr). Bij deze renovaties wordt gekeken hoe de wegen passend bij hun verkeersfunctie op een duurzame en klimaatbestendige wijze heringericht kunnen worden. Op basis van de resultaten van het in 2024 opgestelde Mobiliteitsplan worden de geselecteerde wegen nader beoordeeld en geprioriteerd.  In 2025 is gewerkt aan de voorbereiding van renovatie van de Veldkantweg, Zutphensestraat en Loenenseweg. De eerste twee wegen worden in 2026 in uitvoering genomen.

Het asfaltonderhoud en de straat- en andere werkzaamheden worden in de markt gezet en aanbesteed.

Geen werkzaamheden uitgevoerd in 2025. In 2020 zijn de bruggen over het Apeldoorns kanaal geïnspecteerd op mogelijke gebreken. Groot onderhoud voorzien we niet eerder dan in 2032.

Het reinigen van de openbare ruimte (verwijderen zwerfvuil) wordt uitgevoerd op beeldniveau B. Dat is het basisniveau. In de dorpscentra hanteren we beeldniveau A. Daarnaast zijn er 3 vrijwilligersgroepen actief in Brummen, Eerbeek dorp en buitengebied Eerbeek met het verwijderen van zwerfvuil.  Ook zijn er vrijwilligers die individueel zwerfafval ruimen. Door de inzet van de vele vrijwilligers wordt er ook op veel plekken buiten de dorpscentra A-niveau gemeten.

Het vegen van wegen is op bestekbasis tot en met 2026 uitbesteed. Er is een mogelijkheid om dit te verlengen. Het bestekmatig vegen van wegen gebeurt alleen binnen de bebouwde kom. Het vegen van wegen wordt in de dorpscentra op A-niveau uitgevoerd. De rest van de bebouwde kom wordt op B-niveau uitgevoerd. Door het hanteren van een hoger beeldniveau is de uitstraling van de openbare ruimte beter. Het scheelt ook in de groei van onkruid op de verhardingen.

In de herfstperiode zetten we een veegwagen in voor het verwijderen van blad. Het ruimen van het blad vindt dan gecoördineerd per wijk plaats. Op de eerste werkdag na 1 januari wordt de veegwagen ingezet om het achtergelaten vuurwerk op te vegen.

2025 was het laatste jaar van het lopende grondstoffenplan. Het beoogde doel van 80 kg restafval per inwoner per eind 2025 hebben we helaas niet kunnen halen. In 2025 werd 114,5 kg restafval per inwoner opgehaald en de resultaten zijn daarmee terug op het niveau van 2021 toen het beleidsplan van kracht werd.  Extra financiële prikkels en extra voorzieningen hebben niet geleid tot verbetering van de afvalscheiding. In het nieuwe grondstoffenbeleid zullen meer ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de inzamelresultaten te verbeteren.

We hebben wel een toename gezien van het gebruik van het recycleplein in Zutphen. Daarnaast is in december het mobiele recycleplein geïntroduceerd om mensen het scheiden makkelijker te maken. 

Op basis van het beleidsplan openbare verlichting verduurzamen we het bestand van lichtmasten en armaturen.   

Het regulier onderhoud van de verlichting (o.a. vervangen kapotte armaturen) is uitbesteed. Er is per 2024 een nieuw onderhoudsbestek in combinatie met een vervangingsbestek om verdere verduurzaming vorm te geven. Eind 2025 is gestart met het vervangen van de laatste nog aanwezige conventionele verlichting door LED-verlichting. Deze vervangingsactie loopt door in 2026.

In 2025 is het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW), de opvolger van het basisrioleringsplan (BRP) opgesteld. Het SSW beschrijft de deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren, de beoordeling van het functioneren van deze deelsystemen.

De renovatie van zes rioolgemalen is afgerond. De rioolvervanging en afkoppeling van hemelwater op de Coldenhovenseweg tussen de Volmolenweg en de spoorlijn is gestart en wordt begin 2026 afgerond. 

In 2025 is gestart met de voorbereiding van de volgende projecten:

• Saneren overstort Empe
• Rioolvervanging en afkoppeling Zutphensestraat (onderdeel van de herinrichting van de Zutphensestraat)
• Renovatie  zeven rioolgemalen

In 2025 zijn in overleg met het landschapsnetwerk extra bermen aangewezen die met ingang van 2025  ecologisch gemaaid worden. De uitbreiding van de hoeveelheid ecologisch te beheren bermen maakte onderdeel uit van een plan om de hoeveelheid te ecologisch te beheren bermen vanaf 2023 jaarlijks met 20% te laten toenemen. In 2025 is 60% van de gemeentelijke bermen ecologisch beheerd. Door bezuiniging op het onderhoudsbudget per 2026 moet bezien worden  of deze 60% in 2026 ook nog gehaald kan worden.

Het vrijgekomen maaisel is verwerkt op agrarische gronden in de gemeente Brummen. Een mooie manier van circulair werken met beperkte verwerkingskosten.

Ook in 2025 zijn ongewenste invasieve exoten, zoals Japanse duizendknoop en de Reuzenberenklauw, in bermen en sloten actief bestreden. De invasieve soorten worden aangepakt om schade aan eigendommen van derden, verdringing van bijzondere flora en verdere verspreiding tegen te gaan. Gezien de reeds grote verspreiding van de soorten blijft het bij het beheersen van de overlast en bestrijding op de meest kwetsbare plekken.

 We zien dat bermgreppels en andere door de gemeente te onderhouden watergangen in de loop der tijd steeds verder verontdiepen. Bij hevige regenval kunnen duikers daardoor verstopt raken. In 2025 hebben we weer een beperkt aantal watergangen kunnen schonen en duikers gangbaar kunnen maken. Het opstellen van een beheer- en onderhoudsplan voor de watergangen, dat voor 2025 voorzien was, heeft door gebrek aan personele capaciteit nog geen doorgang gevonden en schuift door naar 2026. 

Het onderhoudsniveau in het openbaar groen is op basisniveau (B-niveau CROW).  Delen van de openbare ruimte worden op A-niveau onderhouden. Dit betreft de toegangswegen en centra-gebieden.  De kwaliteit van het onderhoud staat onder druk door capaciteit en kwaliteit bij aannemers maar ook bij de eigen dienst. Aannemers hebben problemen om personeel aan te nemen maar ook om deze vast te houden. De continuïteit staat ook bij hen onder druk.  Met het reconstrueren en inrichten van oude versleten vakken moet de intensiviteit van het onderhoud naar beneden gaan.

Vanuit het Programma Groen  wordt geanticipeerd op de klimaatontwikkelingen en benodigde verbetering van de biodiversiteit. Met de aan- en herplant van bomen en (her)inrichting van beplantingsvakken  wordt hiermee een deel opgepakt. In 2025 zijn meerdere groenvakken in Eerbeek heringericht.

Bij de herinrichting wordt gekeken naar de integrale samenwerking met andere beheervelden en uitgangspunten zoals afkoppelen water en waterberging. Dit alles wordt gedaan in samenspraak met de belanghebbende inwoner van de gemeente Brummen.

Ook bij nieuwe ontwikkelingen wordt gekeken naar biodiversiteit, klimaatdoelen en beheerbaarheid voor nu en voor in de toekomst.

De groenvoorzieningen op de begraafplaatsen hebben in naloop van de droogte nog moeite met herstel. Oude beplantingen verkeren in slechte staat. De versleten beplanting wordt over meerdere jaren verspreid vervangen.

Het op de begraafplaats Brummen aanwezige graf- en rijksmonument van Bogaardt verkeert in een verwaarloosde staat. Betrokken inwoners van Brummen is het gelukt om met een Stichting voldoende middelen op te halen om eind 2025 opdracht te geven om het monument te restaureren.

B-niveau (CROW kwaliteitscatalogus) is het onderhoudsniveau waarop het onderhoud gepleegd wordt.  Er wordt voornamelijk met elektrisch gereedschap gewerkt om de rust op de begraafplaatsen te behouden.  De begraafplaatsen zijn eilanden van rust in de dorpen daardoor zijn het verblijfplaatsen voor plant en dier. Om deze rustplaatsen te ondersteunen wordt er bij nieuwe aanplant gekozen voor beplanting die de biodiversiteit verhoogt en genoeg schuilgelegenheid geeft.

Gemeentelijke bomen worden volgens de wettelijke normen, eens per 3 jaar, geïnspecteerd. Uit de inspectie van dit jaar volgden weer de nodige onderhouds- en snoeiwerkzaamheden.  Voor deze werkzaamheden is in 2025 een aanbesteding voor een  Raamcontract Boomonderhoud Brummen op de markt gezet.  Hiermee worden de huidige snoeiachterstanden binnen afzienbare tijd weer ingehaald. In 2025 zijn de bomen in en rond de kern Brummen gesnoeid.

Voor het verwijderen van een deel van de dode en slechte bomen in houtopstanden  worden vrijwilligers van de groep Holthakkers ingezet.  

De eikenprocessierups is als een overlast gevende plaagsoort nog steeds in de inlandse eiken aanwezig. Ondanks dat we dit jaar niet preventief bestreden hebben in verband mogelijke schade aan aanwezige vlindersoorten was de plaagdruk afgelopen jaar, net als elders in de regio, zeer laag. Er zijn slechts enkele nesten curatief verwijderd.  De oorzaak van de lage plaagdruk is niet bekend. De weersomstandigheden en de aanwezigheid van natuurlijke vijanden zijn factoren die invloed gehad kunnen hebben. De landelijke prognose is dat de plaagdruk in 2026 Noord- Nederland aanzienlijk zal zijn en voor Gelderland vergelijkbaar aan 2026 is.

Het huidig beheer is vooral gericht op het voorkomen van overlast en schade aan derden. Dit beheer is vastgelegd in het Programma Groen. In dit plan staat omschreven hoe we nu en in de toekomst omgaan met de bospercelen. Het plan geeft meer ruimte aan ecologie en het omvormen van de bospercelen naar meer inheems loofhout. Dit als risico verlagende maatregel bij bosbranden.  In het Wilhelminapark wordt het bosbeheer uitgevoerd in samenwerking met de aldaar actieve bosgroep.

De speeltoestellen in de gemeente zijn in 2025 weer conform de wettelijke vereisten geïnspecteerd en onderhouden.  

Aan de G.K. van Hogendorpstraat is in samenspraak met de omwonden het speelterrein heringericht en voorzien van nieuwe speeltoestellen. Ook aan de buurtweg in Oeken zijn in samenspraak met de buurt enkele speeltoestellen vervangen. De speeltuin in de Pinksterbloem heeft een opfrisbeurt met wat schilderwerk gehad.

De gemeente beheert natuurgrasvelden, rubber en zand ingestrooide kunstgrasvelden en hybridevelden. De velden worden onderhouden op het niveau waarbij deze voldoen aan de door de sportbonden gestelde eisen om het te bespelen en te gebruiken. Verenigingen zijn zeer betrokken bij het onderhoud en voeren ook kleine werkzaamheden uit zoals  het belijnen van de velden. Bij groot onderhoud is er contact met de betreffende vereniging.

Sinds de inzet van robotmaaiers (voorjaar 2025) op de velden van SV Brummen en SHE in Hall velden geven de velden  een constant gemaaid beeld. Door intensief aangepaste beheer wordt geprobeerd de Grote Weegbree in de velden van de voetbalverenigingen te onderdrukken. Deze methodes vragen veel inzet en continuïteit. Vooral omdat er een voorraad aan zaden in de bodem aanwezig is. Bij de bestrijding van de weegbree worden door de gemeente  een gewasbeschermingsmiddelen ingezet.  Op sportvelden lopen veel 'kwetsbare groepen' (zoals kinderen en ouderen) rond en sport is een belangrijk onderdeel van de volksgezondheid. Dit maakt het voorkomen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen extra belangrijk.

De lichtmasten worden met enige regelmaat door een externe partij gekeurd op veiligheid en windbelasting. In 2025 is bij  Eerbeekse Boys het laatste "conventioneel" verlichte veld omgebouwd naar een LED verlicht veld.

Voor periodiek- en groot onderhoud is een voorziening beschikbaar die jaarlijks wordt gevoed. Uit de voorziening moet het onderhoud worden bekostigd van alle gebouwen die bij de gemeente in eigendom zijn. Deze bedragen zijn exclusief te nemen verduurzamingsmaatregelen. De financiële overzichten staan in het hoofdstuk Financiële positie.

Het reguliere onderhoud van schoolgebouwen wordt gedaan door de schoolbesturen. Alleen nieuwbouw, uitbreiding en zeer groot onderhoud valt nog onder de gemeente. Aanvragen daarvoor lopen via de huisvestingsverordening voor het onderwijs. Budget wat hiervoor nodig is wordt jaarlijks aangevraagd en via de investeringslijst in de begroting inzichtelijk gemaakt.

De beleids- en beheerplannen plannen voor de openbare ruimte hebben over het algemeen een looptijd van 4 of 10 jaar.  In 2025 is de actualisering van het beleid voor wegen, openbare verlichting en grondstoffeninzameling opgepakt evenals nieuw beleid voor biodiversiteit. Begin 2026 liggen deze beheer- en beleidsplannen voor ter besluitvorming. 

In 2026 is actualisatie van het beleid op de gladheidsbestrijding voorzien.